Әуе көлігінің қоршаған ортаға әсері

Қазіргі уақытта әуе көлігінің атмосфераға әсерін зерттеу өте өзекті болды. Әуе көлігінің қоршаған ортаға әсер етуінің барлық техногендік факторларының ішінен біз ең маңыздыларын, атап айтқанда қозғалтқыштардағы жанатын жанармайдың жану өнімдерінің атмосфераға шығарындыларын қарастырамыз.

Ұшақ, көмірсутекті отынның тотығу энергиясын пайдаланатын кез-келген жүйе сияқты, атмосфераға осы процестің өнімдерін шығарады, олар атмосфераның табиғи құрамын өзгертеді және ластаушы заттар болып саналады. Ауа ағынының бағытына байланысты, бұл ластаушы заттар ішкі жағынан да, халық тығыз орналасқан аудандарда да, Каспий теңізінің аумағында да таралуы мүмкін. Мұны білу үшін, алдымен, пайдаланылған газдардың пайда болу процесін қарастырамыз, содан кейін біздің аймақтағы жел режимінің сипаттамаларын талдаймыз.

Әуе кемелерінен бөлінетін газдар

Авиацияда мұнай отынының екі түрі қолданылады — керосин және бензин. Жану өнімдерінің құрамындағы басты айырмашылық поршеньді қозғалтқыштарда қолданылатын бензин ауаны ластаудың жағымсыз компоненттерінің бірі болып табылатын пайдаланылған газдарда қорғасын шығарады. Қазіргі заманғы авиациядағы поршеньді ұшақтардың рөлі шамалы және үнемі төмендеп келеді, сондықтан тек керосин жану өнімдеріне назар аударған жөн.

Керосин жану өнімдеріне көмірқышқыл газынан басқа, су буы, азот, сондай-ақ атмосфералық ауаның басқа да табиғи компоненттері, көміртегі тотығы, түрлі көмірсутектер (метан CH4, ацетилен C2H6, этан C2H4, CzH8 пропан, бензол толуолы C6H5CH3 және т.б.), альдегидтер бар. формальдегид ХЧО, акролеин CH2 = CH-CHO, сірке альдегид CH3CHO және т.б.), азот оксидтері NO және NO2, күкірт оксидтері, қозғалтқыш шүмегінің артында түтін тұнбасы пайда болған күйе бөлшектері және керосин құрамындағы қоспалардан да аз мөлшерде пайда болған басқа да компоненттер жатады.

Ауадағы әртүрлі зиянды заттардың деңгейі шекті рұқсат етілген концентрациямен реттеледі — ШРК. 1-кестеде авиациялық қозғалтқыштардың пайдаланылған газдардың құрамындағы зиянды компоненттердің ШРК көрсетілген. АҚШ стандарттары көмірсутектердің шоғырлануының рұқсат етілетін деңгейін (барлығы) 0,16 мг / м3 (метанның баламалы мөлшері тұрғысынан) құрайды.

Авиацияда қазіргі уақытта зиянды төрт құрамдас нормативтер бекітілген: көміртегі оксиді (СО), күйдірілмеген көмірсутектер (С ^^), азот оксиді (N0 ^), күйе бөлшектері (түтін).

ШРК компоненттері, мг / м3
Күнделікті максимум бір реттік
Көмірқышқыл газы СО 3 1
Азот диоксиді NO 0.085
Күкірт ангидрид SO2 0,5 -0,05
Формальдегин HCHO 0.035 -0.03
Аспалы бөлшектер (қопсытқыш) 0,50 -0,0
Бензин 300

Әуе кемесінің атмосфераға әсер етуінің айқын көрінісі — реактивті-құйынды режимдегі су буының конденсациясы, жер бетінен ақ жолақтар түрінде байқалады. Бұл қозғалтқыштардың атмосферада орналасунемесе отынның жануы кезінде су молекулалары пайда болатын көптеген бөлшектерді шығаруымен байланысты. Нәтижесінде микрокристалдар немесе микрофрондар пайда болуы мүмкін.

Экологиялық тұрғыдан алғанда, қозғалтқыш ұзақ уақыт (күндер, айлар, жылдар) атмосфералық газдармен әрекеттесуге қабілетті көптеген заттарды шығарады. Азот ұшақ қозғалтқышында (автомобиль қозғалтқышындағыдай) жанатыны белгілі болды. Бұл жағдайда озонды бұзатын реакциялар да, оны тудыратын реакциялар да жүреді.

Авиацияның қоршаған ортаға тигізетін зиянды әсері әуе қозғалтқыштары ауа және климаттың өзгеруіне ықпал ететін жылу, шу, бөлшектік заттар мен газдарды шығаратындықтан пайда болады. Ұшақтар бір-бірімен және атмосферамен өзара әрекеттесетін көмірқышқыл газы (СО 2), су буы, көмірсутектер, көміртегі оксиді, азот оксиді, күкірт оксиді, қорғасын және қара көміртегі сияқты бөлшектер мен газдарды бөліп шығарады.

Шығарындыларының азаюына және неғұрлым үнемді және экологиялық таза турбожет және турбопроп қозғалтқыштарына қарамастан, соңғы жылдары әуе қозғалысының қарқынды өсуі — авиациямен байланысты жалпы ластанудың өсуіне ықпал етті.

Қорытындылай келе, технологиялар мен құралдарды дамыта отырып, біз өзіміздің ыңғайлылығымызға қол жеткіземіз, бірақ көптеген жағдайларда бұл біздің экологиямызға кері әсерін тигізеді

 

 

Авиация колледжінің студенті Шалданбаев А.

                   Жетекші: Авиация колледжінің арнайы пәндер оқытушысы Абдиматова Т.Д

ПІКІР ҚАЛДЫРУ