БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ДЕМОГРАФИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ

0
4601

БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ДЕМОГРАФИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ

\r\n

\r\nМайемер Азамат Максимұлы\r\n\r\nБелес жалпы орта білім беретін мектебі\r\n\r\nЗеленов ауданы, Батыс Қазақстан облысы\r\n\r\n \r\n\r\nIn article the demographic situation of the West Kazakhstan region is considered. The detailed analysis of the population natural movement from 1991 for 2013 in a section of areas is given. Influencing factors, statistical parameter the analysis about population reduction are described. Especially about migration, structure of the population and influencing factors on process.\r\n\r\nҚазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан бергі 22 жыл ішінде өткен күрделі әлеуметтік-экономикалық және саяси үрдістер халықтың демографиялық ахуалына да өзіндік ықпал жасады.\r\n\r\nКеңестер Одағының ыдырауы мен тәуелсіз Қазақстан Республикасының құрылуы нарықтық қатынасқа ауысқан ауыспалы кезеңді және күрделі демографиялық өзгерістер мен көші-қон толқындарын туғызды. Қазақстан халқының демографиялық дамуында Батыс Қазақстан облысының өзіндік ерекшеліктері бар.\r\n\r\n            Батыс Қазақстан облысы Қазақстан Республикасының батысындағы әкімшілік-аумақтық бөлік. 1932 жылы 10-наурызда құрылған. Облыс территориясының табиғи шекарасы солтүстігінде Ресейдің Астрахань, Волгоград, Орынбор, Саратов және Самара облыстарымен, ал оңтүстігінде Қазақстанның Атырау, шығысында Ақтөбе облыстарымен шектеседі..\r\n\r\n            Қазіргі алып жатқан территориясының көлемі 151,3 мың шаршы шақырымға жетеді немесе Қазақстан территориясының 5,9%-ін құрайды. Қазақстан Республикасы 14 облысының ішінде жер көлемі жөнінен 8-орын алады. Халқының саны 2009 жылғы санақ бойынша 598мың 880 адамды, 2014 жылы 617 мың 640 адамды құрады, соның ішінде 303 017-і (49,1%) – қала тұрғындары, 314 мың 321-і (50,9%) – ауыл тұрғындары.\r\n\r\nБатыс Қазақстан облысы халқының саны жөнінен республикада 12-ші орында немесе еліміздің халқының тек қана 3,7% үлесін алады. Қазақстанның 14 облысының ішінде Маңғыстау және Атырау облыстарының алдында ғана тұр.\r\n\r\n            Халқының саны жөнінен алдыңғы орында облыс орталығы Орал қаласы – 265 мың 900 адам. Ауылдық аудандарда халқының саны жөнінен көзге түсетіндер Зеленов (54831 адам) және Бөрлі (54809 адам) аудандары болып табылады, ал ең халқы аз Шыңғырлау ауданы (15304) болып табылады [1].  \r\n\r\n            Сонымен 1989 жылғы ҚР халық санағы жүргізілген кезеңнен бастап 2009 жылғы аралықты салыстырғанда, Батыс Қазақстан облысының халық саны 20 жыл ішінде 30614 адамға кеміген немесе жыл сайын 1530 адамға азайып отырған. 2009 жылға дейін облыс халқының демографиясындағы басты ерекшелік – халық санының кемуі болса, соңғы 4 жылда облыс халқының саны 617 мың 640 адам (2014 жылғы есеп), 18760 адамға көбейген. Негізгі себептері ішкі және сыртқы көші-қонның тұрақтануы, туу деңгейінің өсуі және оралмандардың тарихи отандарына оралуы.\r\n\r\nБатыс Қазақстан облысы халқының саны 1-кесте.\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

Жылдар Халықтың саны (мың адам) % есебімен Қала халқы % есебімен Ауыл халқы % есебімен
1991 642,6 100 257,2 40,0 385,4 60,0
1992 651,1 100 262,7 40,3 288,4 59,7
1993 657,9 100 266,1 40,4 391,8 59,6
1994 660,8 100 267,8 40,5 393,0 59,5
1995 652,7 100 262,8 40,3 389,9 57,7
1996 647,0 100 260,9 40,3 386,1 59,7
1997 640,3 100 260,2 40,6 380,1 59,4
1998 629,3 100 257,1 40,9 372,2 59,1
1999 617,4 100 251,9 40,8 365,5 59,2
2000 609,2 100 247,3 40,6 361,9 59,4
2001 601,6 100 245,5 40,8 356,1 59,2
2002 600,3 100 249,5 41,6 350,8 58,4
2003 602,1 100 255,9 42,5 346,2 57,5
2004 603,8 100 259,5 43,0 344,3 57,0
2005 606,5 100 262,5 43,3 344,0 56,7
2006 609,3 100 267,3 43,9 342,0 56,1
2007 612,5 100 268,4 43,8 344,1 56,2
2008 615,3 100 272,9 44,4 342,4 55,6
2009 598 342 100 277 055 46,3 321 287 53,7
2010 603 828 100 283 663 47,0 320 165 53,0
2011 608 280 100 289 995 47,7 318 285 52,3
2012 612 498 100 297 073 48,5 315 425 51,5
2013 617 640 100 303 017 49,1 314 623 50,9

\r\n \r\n\r\nОблыстың халық санының өсуі 1991-1994 жылдары 18,2 мың адамға көбейген. Ал 1994-2002 жылдары 60,5 мың адамға азайған. 2002-2008 жылдары 15 мың адамға көбейген. 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1 жылда 16658 адамға азайған. 2014 жылдың 1 қаңтарындағы есеп бойынша облыс халқы 19298 адамға өскен немесе 617 мың 640 адамды құрап отыр. Қала халқы 45817 адамға (9,1%) өскен, ал ауыл халқы 70777 адамға (9,1%) кеміген. Ауылдық жерден қалаға (Орал, Ақсай) қоныс аударғандар ішінде қызмет орнын ауыстырған және білім қуған жастар жағы басым болып келеді. Қаладағы қазақ халқының қатарына қосылған тұрғындардың 70%-тен астамы осы облыстың ішкі аудандарынан келгендер. Ақжайық, Жәнібек, Зеленов, Казталовка, Қаратөбе, Бөкейорда, Сырым, Тасқала, Теректі және Шыңғырлау аудандарында халық саны азаюда. Бөрлі, Жаңақала аудандарында және Орал қаласында (24599 адамға) халық саны өскен.\r\n\r\nАудандар бойынша халық саны 2-кесте.\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

Аудандар, орталығы Жылдар
1999 1999 2013
1. Ақжайық – Чапаев а. 49364 41777 41067
2. Бөрлі – Ақсай қ. 48958 53235 54809
3. Жаңақала – Жаңақала а. 23560 23505 23742
4. Жәнібек – Жәнібек а. 19511 16896 16639
5. Зеленов – Переметный а 56611 55420 54831
6. Казталовка – Казталовка а. 38703 32908 31089
7. Қаратөбе – Қаратөбе а. 21115 16879 16281
8. Бөкей орда – Сайхын а. 19507 16668 16016
9. Сырым – Жымпиты а. 30569 21575 20652
10. Тасқала – Тасқала а. 20645 17202 17091
11. Теректі – Федоровка а. 44603 39463 38284
12. Шыңғырлау – Шыңғырлау а. 21799 16116 15304
13. Орал қаласы 221855 247236 271835
14. Батыс Қазақстан облысы 616800 598880 617640

\r\n \r\n\r\nБатыс Қазақстан облысының аумағында халықтың орналасуының орташа тығыздығы 1 шаршы шақырымға 4 адамнан келеді. Халқының тығыздығы жөнінен республикада 7-орында. Облыстың ішкі 12 әкімшілік аудандарының ішінде халық тығыздығы біркелкі емес. Бөрлі және Зеленов аудандарында бір шаршы шақырымға 7-9 адамнан келеді. Шыңғырлау, Тасқала және Теректі аудандарында 4-7 адам, Қаратөбе, Жаңақала, Казталовка, Жәнібек, Ақжайық және Сырым  аудандарында 1-3 адам, ал Бөкейорда ауданында 1 адамнан келеді.                                                                                            Батыс Қазақстан облысында сан жағынан ерлерден әйелдер саны көбірек. Әрбір 1000 ер адамға 1072 әйел адамнан келеді. Дегенмен 2013 жылғы санақ көрсеткіштерінде ер адамдардың саны сәл көбейе бастағаны байқалады. Егер 1999 жылы облыстың жалпы халық санының 40,8 %, 2009 жылы 46,3 %, 2013 жылы 49,1 % ерлер болды.                                    Жалпы ер және әйел адамдардың сандық ара қатынасы республика көрсеткішінің шамасындай. Ауылдықтарға қарағанда қалалық жердегі әйелдердің саны ерлердің санынан көбірек. Облыс халқының жыныстық құрамы бойынша – Ақжайық, Казталовка, Қаратөбе және Сырым аудандарында ерлердің саны әйелдерге қарағанда сәл көбірек. Ал қалған аудандарда ерлерге қарағанда әйелдердің саны жоғары деңгейде. Облыс бойынша әйелдердің саны ерлерден 21352 адамға артық.\r\n\r\nБатыс Қазақстан облысы халқының жынысы бойынша саны 3-кесте.\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

Жылдар Еркектер саны (мың адам) Әйелдер саны (мың адам) Еркектер % есебімен Әйелдер % есебімен 1000 еркекке келетін әйел саны
1991 310,3 332,3 48,3 51,7 1071
1992 314,8 336,3 48,4 51,6 1068
1993 318,1 339,8 48,4 51,6 1068
1994 319,5 341,3 48,4 51,6 1068
1995 315,7 337,0 48,4 51,6 1067
1996 312,9 334,1 48,4 51,6 1068
1997 309,6 330,7 48,4 51,6 1068
1998 304,2 325,1 48,3 51,7 1069
1999 298,2 319,2 48,3 51,7 1071
2000 294,1 315,0 48,3 51,7 1071
2001 290,5 311,1 48,3 51,7 1071
2002 290,0 310,3 48,3 51,7 1070
2003 291,2 310,9 48,4 51,6 1068
2004 291,8 312,0 48,3 51,7 1069
2005 292,9 313,6 48,3 51,7 1071
2006 294,1 315,2 48,3 51,7 1072
2007 295,6 316,9 48,3 51,7 1072
2008 296,8 318,5 48,2 51,8 1073
2009 288 467 309 875 48,2 51,8 1074
2010 291 129 312 699 48,2 51,8 1074
2011 293 482 314 798 48,2 51,8 1 073
2012 295 561 316 937 48,3 51,7 1 072
2013 298 144 319 496 48,3 51,7 1 072

\r\n \r\n\r\nХалық санының көбеюіне негізінен табиғи өсім үлкен әсер етеді.  1991-1999  жылдар аралығында халық саны екі есе төмендеген. Ал 1999 жылдан бастап халық санының бірте-бірте көбейіп келе жатқаны байқалады.                                                               Өлім-жітім де туу сияқты биологиялық процесс. Сонымен қатар өлім-жітім деңгейі, ең алдымен, өмір сүрудің материалдық жағдайына тәуелді: халықтың ахуалы мен денсаулық сақтау қызметі жоғары болған сайын, өлім деңгейі төмен және керісінше болады. Халықтың денсаулығы мен өлім деңгейі айтарлықтай дәрежеде медицина жетістіктеріне және медициналық көмек алу мүмкіндіктеріне байланысты. Облыс халқының өлім деңгейі  1991және 2003 жылдары аралығында жоғарылаған, ал 2004 және 2012 жылдары төмендеген.\r\n\r\nБатыс Қазақстан облысы халқының саны 4-кесте.\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

Жылдар\r\n\r\n  Адам 1000 адамға
Дүниеге келгендер саны Дүниеден өткендер саны Табиғи өсім Дүниеге келгендер саны Дүниеден өткендер саны Табиғи өсім
1991 14 598 5 649 8 949 22,5 8,7 13,8
1992 13 520 5 490 8 030 20,5 8,3 12,2
1993 12 326 6 183 6 143 18,6 9,3 9,3
1994 12 441 6 751 5 690 18,8 10,2 8,6
1995 10 824 7 078 3 746 16,4 10,8 5,6
1996 9 642 6 931 2 711 14,7 10,6 4,1
1997 9 116 6 481 2 635 14,0 10,0 4,0
1998 7 945 6 385 1 560 12,3 9,9 2,4
1999 7 562 6 456 1 106 12,33 10,53 1,80
2000 7 779 6 406 1 373 12,85 10,58 2,27
2001 7 822 6 396 1 426 13,02 10,64 2,38
2002 8 112 6 782 1 330 13,49 11,28 2,21
2003 9 010 6 831 2 179 14,94 11,33 3,61
2004 9 820 6 275 3 545 16,23 10,37 5,86
2005 9 613 6 435 3 178 15,81 10,59 5,22
2006 10 046 6 416 3 630 16,44 10,50 5,94
2007 10 514 6 671 3 843 17,13 10,87 6,26
2008 11 601 6 308 5 293 18,80 10,22 8,58
2009 11 783 6 042 5 741 19,60 10,05 9,55
2010 11 944 6 045 5 899 19,71 9,97 9,73
2011 11 894 5 944 5 950 19,49 9,74 9,75
2012 12 422 5 928 6 494 20,20 9,64 10,56

\r\n \r\n\r\nХалықтың көші-қоны – адамдардың бір ауданнан екінші ауданға тұру үшін қоныс аударуы болып табылады. Көші қонның қоғамдағы ролі ерекше орында. Ол қазақ халқының қалыптасуына мәдениетіне, тіліне үлкен әсер етті. Батыс Қазақстан облысында 1990-жылдардың басында көшіп-қонудың «жағымды сальдосы» болды, яғни облыстан көшіп кеткендердің санынан, қоныс аударып келгендер саны басым болды. Ал 1990-жылдардың ортасынан бастап 2000 жылға дейін миграциялық көшіп қонудың «жағымсыз сальдосы» басым бола бастады, халықтың жақын және алыс шетелдерге көшкендері көбейді. Оның себебі: бұрынғы колхоз, совхоздарды таратып, жұмыс қоры босап қалды, ауылдық елді-мекендердегі тұрмыстық-әлеуметтік жағдай төмендеп кетті.           \r\n\r\n1999 — 2009 жылдары Батыс Қазақстан облысына 108635 адам көшіп келген, ал облыстан 21002 адам көшіп кеткен. Яғни, көшіп келушілердің саны көбейіп, көшіп кетушілердің азайғанын айқын көруімізге болады. Оның ішінде 98846 адам Қазақстан Республикасы облыстарынан, 9501 адам Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдерінен және 288 адам алыс шетелдерден келген.\r\n\r\nБатыс Қазақстан облысы халқының көші-қоны 5-кесте.\r\n\r\n(1999 – 2009 жылдар аралығы)\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

Аудандар Барлығы Қ.Р-нан көшіп келгендер ТМД елдерінен келгендер Алыс шетелден келгендер
1. Б.Қ.О. 108635 98846 9501 288
2. Орал 66799 61190 5381 228
3. Ақжайық 1825 1579 246
4. Бөрлі 12545 11401 1107 37
5. Жаңақала 717 677 40
6. Жәнібек 716 567 147 2
7. Зеленов 13768 12292 1460 16
8. Казталовка 592 540 51 1
9. Қаратөбе 479 477 2
10. Бөкейорда 377 355 22
11. Сырым 882 854 27 1
12. Тасқала 1676 1336 338 2
13. Теректі 7453 6912 540 1
14. Шыңғырлау 806 666 140

\r\n \r\n\r\nБатыс Қазақстан облысы халқының құрамы көп ұлтты. 2009 жылғы халық санағының қорытындысы бойынша саны 100 адамнан жоғары 20 ұлттың өкілдері және 100 адамнан төмен 61 ұлттың өкілдері бар, яғни облыста 81 ұлттың өкілдері тұрады. Облысымыздың байырғы халқы – қазақтар. Батыс Қазақстан облысындағы қазақтардың саны – 432 500 адам, яғни 72,2 %. Басқа ұлт өкілдері – 166 300 адам.    \r\n\r\nБатыс Қазақстан облысы халқының ұлттық құрамы 6-кесте.\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

Ұлт өкілдері 1999 жыл\r\n\r\nмың адам % есебімен 2009 жыл\r\n\r\nмың адам % есебімен
Барлығы 617,9 100,0 598,8 100,0
Қазақтар 399,8 64,7 432,5 72,2
Орыстар 174,2 28,3 135,8 22,6
Украиндар 19,8 3,2 11,5 1,9
Татарлар 9,9 1,6 8,6 1,5
Белорустар 3,8 0,6 2,1 0,4
Немістер 2,4 0,4 1,2 0,2
Басқа ұлттар 8,0 1,3 7,1 1,2

\r\nХалықтың ұлттық құрамы мен діни сенімі тығыз байланысты. Олар саяси және әлеуметтік өмірге, тұрмысқа, адамдардың мәдениеті мен әдет-ғұрпына, демографиялық және этнографиялық процестерге әсерін тигізеді.                                                                     Қазақстан Республикасы – зайырлы мемлекет. Конституция ар-ұждан еркіндігін дәріптейді: азаматтардың кез келген дінді ұстануға немесе мүлдем ұстанбауға құқы бар. Қазіргі уақытта елімізде рухани өмір қайта жанданып, қоғамдағы діннің ықпалы өсуде. Діни ұйымдар бейбітшілік пен келісімді нығайтуға өз үлестерін қосуда.\r\n\r\nСонымен, Батыс Қазақстан облысының қазіргі демографиялық жағдайы қоғамның дамуына байланысты, үнемі өзгеріс үстінде болады. Облыс халқы тәуелсіздік жылдарында бір кезеңдері азайғанын және көбейгенін көрдік. Туу деңгейінің өсуі, өлімнің азаюы, ішкі және сыртқы көші-қонның тұрақтануы, оралмандардың тарихи отандарына оралуы қарқынды жүріп, облыс халқының өсу динамикасына өз әсерін тигізді.\r\n\r\n \r\n\r\nӘдебиеттер:\r\n

    \r\n

  1. Ғалымов А.Ғ, Ғалымов М.А., Амелченко В.И. Батыс Қазақстан облысының географиясы. Орал, 2003. 172 бет.
  2. \r\n

  3. Қазақстан Республикасы Ұлттық халық санағының қорытындысы. Астана, 2011. 2,3 том.
  4. \r\n

  5. Демографиялық жылнамалық. Орал, 2008.
  6. \r\n

  7. http://www.batys.stat.kz/
  8. \r\n

  9. Нүсіпова Г.Н. Халықтар географиясы. Алматы, 2011.
  10. \r\n

  11. Е.Ахметов, Н.Кәрменова, Ш.Кәрібаева, Б.Асубаев. Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы. Алматы: Мектеп, 2013.
  12. \r\n

\r\n \r\n\r\n 


ПІКІР ҚАЛДЫРУ